Veilig vrijen betekent niet alleen het voorkomen van geslachtsziekten (seksueel overdraagbare aandoeningen ofwel soa), maar ook van zwangerschap. In principe kan het condoom ook zwangerschap voorkomen. De pil is nog altijd het meest betrouwbare voorbehoedsmiddel, maar beschermt niet tegen hiv (het virus dat aids veroorzaakt) of andere soa. Om extra veilig te zijn gebruiken sommige mensen daarom pil en condoom. De kans om een soa op te lopen is erg klein als je altijd veilig vrijt.

Vrij veilig tips
    * Gebruik bij iedere geslachtsgemeenschap (vaginaal of anaal) een nieuw condoom.
    * Gebruik nooit twee condooms over elkaar heen.
    * Gebruik een condoom niet na de datum die op de verpakking staat.
    * Vet en (massage)olie tasten het condoom aan. Gebruik een glijmiddel op waterbasis dat speciaal voor seks geschikt is (Durex Topgel, Sensilube of Wet Stuff). Let ook op met vaginale geneesmiddelen die vetten bevatten. Deze kunnen het condoom eveneens aantasten.
    * Bewaar condooms bij kamertemperatuur.
    * Test een condoom nooit vooraf, waardoor beschadigingen kunnen ontstaan.
    * Gooi het condoom na gebruik niet in de wc, maar in de vuilnisbak.
    * Oefen vooraf in het omdoen van een condoom. De eerste keer kan het omdoen namelijk erg onwennig zijn. Door vooraf te oefenen gaat het gemakkelijker op het moment dat je wilt vrijen. Denk er wel aan dat het condoom waarmee je hebt geoefend niet meer veilig is om mee te vrijen.

Condooms

De meeste condooms zijn van latex (rubber). Als je daar allergisch voor bent of er niet van houdt, kun je polyurethaan (kunststof) condooms gebruiken. Voorbeelden van dergelijke condooms zijn Durex Avanti en Ezon. Ze zijn geschikt voor vaginale seks. Ook is er het vrouwencondoom (Femidom). Dit condoom is eveneens van kunststof. Het wordt ingebracht in de vagina en er zit al glijmiddel op.

Betrouwbare merken condooms zijn Durex, Concept en Hot Rubber. Voor anale seks zijn extra sterke condooms beschikbaar (Durex Duo Ultra Strong, Hot Rubber of Gay-safe). Daarbij is extra glijmiddel nodig. Dit wordt er meestal apart bijgeleverd.

Onderzoek & behandeling

Als je onveilige seks hebt gehad is het goed om je te laten onderzoeken op een geslachtsziekte (seksueel overdraagbare aandoening ofwel soa) en eventueel op hiv (het virus dat aids veroorzaakt). Je kunt dit het best laten doen door je eigen huisarts. Hij of zij kent je voorgeschiedenis, zowel op medisch als op sociaal gebied.

In sommige situaties is het misschien moeilijk naar de eigen huisarts te stappen. Je kunt je dan ook - anoniem - laten onderzoeken bij de Stichting Seksuele Gezondheid Noord-Nederland (de vroegere Rutgerstichting). Eventueel kun je je ook bij de GGD Groningen laten onderzoeken. Dit kan ook anoniem. Je kunt daarvoor een afspraak maken en wordt dan op de polikliniek Dermatologie van het Universitair Medisch Centrum Groningen (voorheen AZG) op de meest voorkomende soa en eventueel op hiv onderzocht.

Kijk hier voor de telefoonnummers.

Op de anonieme hiv-testplaats van de GGD kun je je ook alleen laten testen op hiv. Dit kost € 21,60. Wij raden mensen echter aan, als ze risico hebben gelopen op een hiv-besmetting, zich ook te laten onderzoeken op andere soa. De hiv-test kun je overigens pas doen ten minste 3 maanden na je laatste onveilige seksuele contact. Eerder zijn de antistoffen niet aan te tonen in het bloed.

Let wel: door de grote drukte heeft de GGD een wachtlijst. Het snelst ben je dus geholpen via je huisarts. Mocht dit problemen opleveren, bel dan gerust de GGD.

    * GGD Groningen
      Persoonlijke informatie over aids, hulpverlening en het maken van afspraken. Maandag tot en met donderdag van 9.00 tot 11.30 uur. Telefoon (050) 367 40 83. Je kunt dan vragen naar de soa/aids-verpleegkundige.

    * Anonieme infolijn soa
      Telefoon (050) 367 40 83.

      AIDS-SOA Infolijn, 24 uur per dag bereikbaar voor informatie. Op maandag tot en met vrijdag van 14.00 -22.00 uur voor een persoonlijk gesprek en informatie (10 eurocent p/m) Telefoon 0900 - 204 2040.

      Stichting Seksuele Gezondheid Noord Nederland (voorheen Rutgersstichting)

      Voor soa- en hiv-onderzoek, informatie en hulpverlening over anti-conceptie, abortus en seksuele problematiek. Radesingel 11, 9711 ED Groningen. Telefoon (050) 312 42 03.

Wat zijn soa?

Soa is een afkorting voor seksueel overdraagbare aandoeningen. Het zijn ziektes die worden overgedragen door seksueel contact te hebben met iemand zonder een condoom te gebruiken. Misschien heb je wel eens gehoord van de 'druiper', maar er zijn ook soa die minder bekend zijn.

Seksueel overdraagbare aandoeningen zijn zogenaamde 'sluipende ziektes'. Soms heb je er jarenlang geen klachten van en opeens openbaart het zich. Het is dan ook belangrijk dat je je, alleen al bij een vermoeden of wanneer je onveilige seks hebt gehad, laat testen op een soa.

Welke soa zijn er?

De meest bekende seksueel overdraagbare aandoeningen (geslachtsziekten) zijn de chlamydia-infectie, genitale wratten, herpes genitalis, gonorroe, hepatitis B, syfilis en de hiv-infectie.

Chlamydia

De chlamydia-infectie is de meest voorkomende soa. Als deze niet wordt behandeld, kan het bij vrouwen uiteindelijk leiden tot onvruchtbaarheid. Datzelfde geldt voor gonorroe, een soa die veel lijkt op chlamydia. Genitale wratten en herpes genitalis komen ook veel voor. Dit zijn vooral vervelende ziekten, omdat ze regelmatig terug kunnen komen.

Syfilis

Syfilis is een ernstige soa. De laatste tijd is het aantal syfilisbesmettingen in de stad Groningen flink gestegen. Hepatitis B kan bij een chronische infectie ernstige gevolgen hebben, zoals leverontsteking of geelzucht.

Hiv

Ook is er de infectie met hiv, het virus dat aids veroorzaakt. Hoewel er tegenwoordig medicijnen zijn die er voor zorgen dat je minder snel ziek wordt van hiv, zijn hiv en aids nog steeds niet te genezen. Je kunt met het hiv-virus geïnfecteerd raken zonder dat je er direct ziek van wordt. Zelfs al weet je niet dat je met hiv besmet bent, je kunt het virus wel overdragen op anderen.

Andere soa

Andere soa zijn nog de trichomonas-infectie, schaamluis (platjes) en schurft. Ten slotte zijn er nog ziekten die niet tot de soa behoren, maar die wel klachten in en rond de geslachtsorganen kunnen veroorzaken, zoals bacteriële vaginose en de candida-infectie.

Hoe kun je soa oplopen?

De meeste soa loop je op bij onveilig vrijen. Onveilig vrijen is:

• Vaginale geslachtsgemeenschap (neuken) zonder condoom.
• Anale geslachtsgemeenschap (kontneuken) zonder extra sterk condoom en extra veel glijmiddel.
• Orale seks (pijpen en beffen) zonder condoom of beflapje. 

Wat zijn de algemene klachten en verschijnselen?

Klachten komen niet altijd voor. Het kan weken, maanden en soms zelfs jaren duren voordat je klachten krijgt. Soms zijn er ook nauwelijks of geen verschijnselen. Of ze zijn zo vaag dat je er geen last van hebt. Vooral vrouwen merken vaak niet dat ze een soa hebben. Ook als je besmet bent met het hiv-virus (seropositief bent), hoef je dat niet te merken. Het komt zelfs vaak voor dat je jarenlang geen klachten hebt. Het is dan ook verstandig om, wanneer je onveilige seks hebt gehad of vermoedt dat je een soa hebt, je te laten testen. Als je je niet laat behandelen, kun je de aandoening(en) doorgeven aan anderen.

Als er wel duidelijke klachten en verschijnselen zijn, gaat het meestal om:

    * Afscheiding of pus uit de penis, vagina of anus. Bij vrouwen is de afscheiding vaak meer dan normaal. De afscheiding kan waterig, melkachtig, gelig of groenig van kleur zijn en anders ruiken.
    * Branderig gevoel, geïrriteerdheid, pijn bij of na het plassen of kleine beetjes moeten plassen.
    * Zweertjes, wratjes, blaasjes op de penis, vagina, anus of mond.
    * Jeuk in het schaamhaar, aan de eikel, schaamlippen of anus.
    * Gezwollen klieren in de liezen.
    * Pijn in een of beide (bij)ballen.
    * Pijn in de onderbuik.
    * Pijn bij het vrijen.
    * Onregelmatig of abnormaal bloedverlies. Bijvoorbeeld bloedverlies na het vrijen of tussen twee menstruatieperioden in. Deze verschijnselen kunnen ook voorkomen bij andere ziekten.

Wat moet je doen bij klachten?

Heb je een of meer van de genoemde klachten, ga dan naar de huisarts. Of laat je ergens anders onderzoeken, bijvoorbeeld bij de GGD. Doe dit ook als je klachten vaag zijn. Als je onveilig hebt gevreeën, vertel dat dan aan de arts. Zelfs als dit al langer geleden is. De arts kan je dan gericht onderzoeken op soa.

Voor meer info: www.ggd.nl